Οστεοπόρωση, ο ύπουλος εχθρός

Η οστεοπόρωση αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ιατροκοινωνικά προβλήματα ACWHFJ_1856828bτης σύγχρονης κοινωνίας, ιδιαίτερα στις χώρες της Δύσης. Όχι άδικα έχει χαρακτηριστεί ως «σιωπηλή ασθένεια», «αθόρυβη επιδημία», «ύπουλος εχθρός» κ.λ.π. επειδή αυτή εξελίσσεται ουσιαστικά χωρίς συμπτώματα και προσβάλλει ολοένα και περισσότερα άτομα.

 

Τι είναι οστεοπόρωση;

 

Η οστεοπόρωση αποτελεί την παθολογική εκείνη κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μεγάλη μείωση της οστικής μάζας και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού, με αποτέλεσμα την μείωση της αντοχής του, με συνέπεια τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καταγμάτων.

 

Γιατί εμφανίζεται η οστεοπόρωση;

 

Στα άτομα νεαρής ηλικίας ο ρυθμός παραγωγής νέου οστού είναι ταχύτερος από αυτόν της απορρόφησης του παλιού από τον οργανισμό. Το αποτέλεσμα είναι η οστική μάζα να αυξάνεται προοδευτικά και να φτάνει τη μέγιστη τιμή της γύρω στην ηλικία των 25-30 ετών και να διατηρείται περίπου μέχρι τα 35 στα ίδια επίπεδα. Μετά την ηλικία των 35 αρχίζει μία σταδιακή απώλεια της οστικής μάζας και στα δύο φύλα, με ένα ρυθμό της τάξης του 0.3-0.5% το χρόνο. Στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, λόγω της απώλειας της προστατευτικής δράσης  των οιστρογόνων, ο ρυθμός απώλειας οστικής μάζας αυξάνεται σημαντικά σε 1-3% το χρόνο και μπορεί να φτάσει ακόμα και μέχρι τα 7-8%.Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο οι γυναίκες προσβάλλονται  συχνότερα και σε  πιο μικρές ηλικίες από οστεοπόρωση.

 

Άλλες  καταστάσεις που προδιαθέτουν σε οστεοπόρωση είναι :              

 

  • Η ηλικία : Είναι από πολλά χρόνια αναγνωρισμένη η μεγάλη αύξηση της συχνότητας των καταγμάτων του ισχίου μετά την ηλικία των 70 ετών, όπως και η σταθερά ανοδική αυτή των σπονδυλικών καταγμάτων μετά την ηλικία των 50 ετών.
  • Το σωματικό βάρος : Έχει αποδεδειχθεί ότι τα άτομα με πολύ χαμηλό δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης οστεοπόρωσης .
  • Το φύλο: Οι γυναίκες τείνουν να παρουσιάζουν οστεοπόρωση συχνότερα και σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τους άνδρες.
  • Προηγούμενο κάταγμα χαμηλής βίας: το ιστορικό ενός οποιουδήποτε κατάγματος χαμηλής ενέργειας αυξάνει τον κίνδυνο για επόμενο κάταγμα.
  • Οικογενειακό ιστορικό: Άτομα με ιστορικό κατάγματος χαμηλής ενέργειας από τους γονείς τους διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης οστεοπόρωσης
  • Αγωγή με κορτικοειδή : Είναι γνωστή η αρνητική επίδραση της κορτιζόνης στην οστική πυκνότητα.
  • Κάπνισμα :Οι εν ενεργεία καπνιστές, έστω και λίγων τσιγάρων την ημέρα, υφίστανται διαταραχή του φυσιολογικού ρυθμού οστικού μεταβολισμού εις βάρος της οστεοπαραγωγής, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.
  • Κατάχρηση οινοπνεύματος: Είναι επιβεβαιωμένη η αυξημένη επίπτωση καταγμάτων σε όσους καταναλώνουν τρεις μονάδες (30 gr καθαρού οινοπνεύματος) ή περισσότερες την ημέρα.
  • Ενδοκρινολογικές και άλλες παθήσεις: ρευματοειδής αρθρίτιδα, υπερθυρεοειδισμός, παθήσεις του παραθυρεοειδούς, νεοπλάσματα, ηπατική και νεφρική ανεπάρκεια κ.λ.π.)

 

Συμπτώματα

νορμ

Η οστεοπόρωση συχνά είναι μία σιωπηλή ασθένεια, την οποία οι ασθενείς αγνοούν μέχρι τη στιγμή, που σπάζουν κάποιο κόκκαλο ακόμα και με μικρό τραυματισμό. Συχνά λοιπόν η πρώτη εκδήλωση μπορεί να είναι ένα κάταγμα. Τα πιο συχνά σημεία του σκελετού που παθαίνουν κατάγματα όταν το κόκκαλο γίνεται εύθραυστο είναι η σπονδυλική στήλη, τα ισχία και πηχεοκαρπική άρθρωση . 

 

Πώς γίνεται η διάγνωση της οστεοπόρωσης;

 

Η λήψη του ιστορικού του ασθενή και η κλινική εξέταση είναι απαραίτητες και αναντικατάστατες διαδικασίες στην αξιολόγηση της οστεοπόρωσης  και στον αποκλεισμό δευτεροπαθών αιτίων .

Η βασική εξέταση με την οποία μπορούμε να ελέγξουμε την οστική πυκνότητα και έτσι να καθορίσουμε τον κίνδυνο για ανάπτυξη οστεοπόρωσης ή την παρουσία οστεοπόρωσης είναι η μέτρηση της οστικής πυκνότητας με την μέθοδο DEXA.

Εκτός από την μέτρηση οστικής πυκνότητας απαραίτητες είναι και ορισμένες γενικές εξετάσεις αίματος καθώς και κάποιες  ποιο εξειδικευμένες εξετάσεις για τον μεταβολισμό του ασβεστίου του σώματος, τα επίπεδα της βιταμίνης D και ειδικών δεικτών οστεοπόρωσης για να αποκλεισθεί η όποια δευτεροπαθής αιτία μπορεί να προκαλεί χαμηλή οστική μάζα.

 

Πότε πρέπει να υποβάλλονται σε μέτρηση οστικής πυκνότητας οι άνδρες και οι γυναίκες ;

 

Από τον Οκτώβριο του 2011 διατυπώθηκαν και ισχύουν οι «Οδηγίες διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης της οστεοπόρωσης» του ΕΟΦ. Αυτές οι οδηγίες προβλέπουν σαφώς ότι πρέπει να υποβάλλονται οι ασθενείς σε μέτρηση οστικής πυκνότητας ανάλογα με την ηλικία τους, εάν υφίσταται ένας έστω από τους παράγοντες κινδύνου που φαίνονται παρακάτω:

 

ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ:

  • Ιστορικό καταγμάτων χαμηλής βίας
  • Υπογοναδισμός
  • Πρώιμη εμμηνόπαυση (<45 ετών)
  • Σύνδρομα δυσαπορρόφησης
  • Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
  • Φαρμακευτική αγωγή σχετιζόμενη με απώλεια οστικής μάζας ή/καικίνδυνο κατάγματος (π.χ. στεροειδή, αναστολείς αρωματάσης, κ.λπ.)
  • Έτερα παθολογικά νοσήματα σχετιζόμενα με απώλεια οστικής μάζας ή/και κίνδυνο κατάγματος (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα, σύνδρομο Cushing, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, σοβαρή ΧΑΠ, κ.ά.

 

ΗΛΙΚΙΑ 50 – 64 ΕΤΩΝ:

  • Κάταγμα χαμηλής βίας μετά την ηλικία των 40 ετών
  • Κάταγμα ισχίου γονέα
  • Σπονδυλικό κάταγμα ή/και οστεοπενική απεικόνιση οστών σε ακτινογραφίες
  • Χαμηλό βάρος (< 60 κ.) ή/και απώλεια βάρους >10% από το βάρος του ασθενή στην ηλικία των 25 ετών
  • Κατανάλωση αλκοόλ (≥ 25-30 γρ. ημερησίως) ή/και κάπνισμα
  • Έτεροι παράγοντες και νόσοι (όπως στην ηλικιακή ομάδα < 50 ετών)

ΗΛΙΚΙΑ ≥ 65 ΕΤΩΝ:

  • Όλοι οι άνδρες και γυναίκες
Share this: